به گزارش صدای دانشجو به نقل از فارس،  ثبت نام برای شرکت در دومین آزمون استخدامی متمرکز دستگاه‌های اجرایی کشور (شامل 18 دستگاه اجرایی) از امروز یکشنبه 20 دی ماه از طریق شبکه اینترنتی سازمان سنجش آموزش کشور به نشانی www.sanjesh.org آغاز می‌شود و در روز شنبه 26 دی‌ماه پایان می‌پذیرد.

دفترچه راهنمای ثبت نام در آزمون نیز از امروز بر روی سایت سازمان سنجش قرار می‌گیرد و داوطلبان باید با مطالعه دقیق دفترچه راهنما در صورت داشتن شرایط و ضوابط مندرج در دفترچه راهنما برای ثبت‌نام اقدام کنند.

دومین آزمون استخدامی متمرکز دستگاه‌های اجرایی کشور با نظارت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در روز جمعه 21 اسفندماه 94 برگزار می‌شود.

* نحوه ثبت‌نام برای آزمون استخدامی دستیاران ستادی دستگاه‌های اجرایی

همچنین ثبت‌نام برای شرکت در نخستین آزمون استخدامی دستیاران ستادی دستگاه‌های اجرایی کشور (شامل 84 دستگاه) نیز از روز سه شنبه 22 دی ماه 94 از طریق سایت سازمان سنجش آغاز می‌شود و این مهلت تا روز دوشنبه 28 دی ماه 94 ادامه دارد.

دفترجه راهنمای ثبت نام همزمان با آغاز ثبت نام در این آزمون بر روی سایت قرار می گیرد و داوطلبان می توانند با مطالعه دقیق دفترچه راهنما برای ثبت نام اقدام کنند.

نخستین آزمون استخدامی دستیاران ستادی دستگاه‌های اجرایی کشور در روز جمعه 21 اسفندماه 94 برگزار می‌شود.

انتهای پیام/

به گزارش صدای دانشجو به نقل از راه دانا؛ یک مقام آگاه دولتی در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس، درمورد زمان اجرای برجام و روز لغو تحریم‌ها اظهار داشت: طبق زمانبندی و برنامه‌ریزی انجام شده قرار بود فردا (دوشنبه) هفته جاری روز لغو تحریم‌های اقتصادی باشد.

وی تاکید کرد: در حال حاضر ایران تعهدات خود را در راستای اجرای برجام انجام داده است به نظر می‌رسد طرف‌های غربی و آمریکایی باید نظر خود را نسبت به اجرای برنامه‌ها اعلام و پس از آن تحریم‌ها لغو شود.

این مقام مسئول دولتی با اشاره به اینکه طبق قرار فردا باید روز لغو تحریم‌ها باشد تصریح کرد: شواهد و قرائن نشان می‌دهد که روز لغو تمامی تحریم‌ها عقب افتاده است و با تاخیر مجدد همراه خواهد بود.

طی روزهای اخیر برخی کشورهای عربی به دنبال کاهش سطح روابط دیپلماتیک خود با ایران بوده‌اند.

برای زمان لغو تحریم‌ها از زمان مذاکرات تاریخ‌های متعددی ذکر شده که آذر ماه، ششم دی ماه و اواخر دی ماه از آن جمله‌اند. تازه ترین تاکید دولتی‌ها تاریخ اواخر دی ماه است.

انتهای پیام/ح

به گزارش صدای دانشجو،به نقل از پایگاه اطلاع رسانی معاونت فرهنگی، دانشجویی و امور مجلس وزارت بهداشت، در ابتدای این جلسه و با توجه به برخی مباحث مطرح شده پیرامون موضوع "اردوهای مختط" در رسانه‌ها، اعضا شورای اسلامی شدن دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی خواستار دقت بیشتر به منظور جلوگیری از بروز ناهنجاری‌های فرهنگی در دانشگاه‌ها شدند.

اعضای شورای اسلامی شدن دانشگاه‌ها ضمن تاکید بر ارائه گزارش هر چه سریع‌تر از طرف هیأت مأمور شده این شورا، پیشنهاد کردند اردوهای آموزشی که بر حسب ضرورت باید به صورت مختلط برگزار گردد، نیز با مجوز معاونت فرهنگی دانشگاه‌ها برگزار شود.

حجت الاسلام والمسلمین محمدیان، رییس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری «مدظله العالی» در دانشگاه‌ها نیز در این مورد گفت: این موضوع مسلم است که سیاست کلان مسؤولان وزارتخانه‌های علوم، بهداشت و دانشگاه‌ آزاد اسلامی بر رعایت ضوابط شرعی در محیط دانشگاه است، اما تخلفاتی هم در این زمینه اتفاق افتاده که متأسفانه برخی از این تخلفات توسط مسؤولان دانشگاه‌ها انجام شده است.

وی افزود: البته همانگونه که رهبر معظم انقلاب «مدظله العالی» تأکید فرموده‌اند، فضای غالب در دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی، فضای تدین و معنویت است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: متأسفانه در این موضوع برخی از رسانه‌ها نیز شیطنت کردند و قصد داشتند تا با این موضوع برخورد سیاسی کنند.

عضو ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور گفت: همه ما وظیفه داریم تا فضای دینداری را در دانشگاه‌ها تقویت کنیم.

دکتر ضیاء هاشمی معاون فرهنگی وزیر علوم هم در این زمینه از تقویت اردوهای جهادی، راهیان نور و زیارتی به منظور استفاده بهینه از اوقات فراغت دانشجویان خبر داد.

به گزارش مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در ادامه جلسه، موضوع «اقدامات دارای اولویت نظام‌های چهارگانه سند دانشگاه اسلامی» در دستور کار قرار گرفت و دبیرخانه شورای اسلامی شدن دانشگاه‌ها روند اقدامات انجام شده در نهادهای مجری این اقدامات را تشریح و دسته‌بندی کرد.

به گزارش ایسنا پس از ارائه این گزارش، اعضا به بیان نظرات خود پرداختند، که از مهمترین آنها می توان به استفاده از ظرفیت اسناد بالادستی مانند نقشه جامع علمی کشور در پیگیری اجرای سند دانشگاه اسلامی، مستندسازی اقدامات دستگاه‌ها در زمینه اجرای سند دانشگاه اسلامی به منظور تبادل تجربیات، در نظر گرفتن محیط پیرامونی به منظور اثربخشی بیشتر از اقدامات، تبیین و تشریح دقیق اصطلاحات مندرج در سند به منظور جلوگیری از برخی سوء تفاهم‌ها، خودداری از شتابزدگی در ارائه گزارش اقدامات انجام شده، توجه به اقدامات پژوهشی انجام شده در کشور و ترغیب و تشویق اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها به منظور ایفای نقش مؤثر در اجرای اقدامات سند دانشگاه اسلامی، اشاره کرد.

به گزارش صدای دانشجو

به گزارش صدای دانشجو به نقل از فارس، چهارشنبه دو هفته گذشته جوانی 33 ساله، برای انجام عمل جراحی پولیپ بینی به یکی از کلینیک های شرق تهران مراجعه می‌کند.

بنا به اظهار برادر این جوان، وی به اتاق عمل برده می‌شود و بدون اطلاع همراه و انجام آزمایش‌های لازم، بی‌هوش شده و بعد از چند ساعت از اتاق عمل خارج می‌شود. پس از عمل یک ساعت به هوش بوده و بعد با خونریزی بینی از هوش می‌رود.

پزشکان بعد از چند روز این بیمار را به یک بیمارستان منتقل می‌کنند که متاسفانه به دلیل نداشتن تجهیزات لازم مجدد مجبور به انتقال وی می‌شوند.

در نهایت به گفته برادر وی، به اصرار آنها بیمار را به یک بیمارستان مجهز منتقل و در آی سی یو بستری می‌کنند.

در حال حاضر باتوجه به صدماتی که در جریان جراحی بینی به مغز این جوان وارد شده است، وی در کما به سر می‌برد و حال عمومی مساعدی ندارد.

تحقیقات و بررسی دقیق علت این حادثه توسط مسئولان وزارت بهداشت در حال بررسی است.

به گزارش خبرگزاری فارس؛‌ علی رغم اینکه جراحی بینی یکی از اعمال جراحی مهم و حساس به شمار می رود و لازم است انجام آن در مراکز معتبر و توسط پزشکان متخصص انجام شود؛ اما این مسئله از سوی برخی بیماران نادیده گرفته می‌شود و برخی پزشکان سود جو نیز بدون داشتن تجربه و تخصص کافی به انجام اینگونه اعمال دست می‌زنند.

به گفته یکی از اعضای انجمن راینولوژی ایران؛ متاسفانه عوارض عمل بینی به خاطر عدم تخصص پزشک ایجاد می شود . پزشک باید پیش از عمل تمامی آزمایش‌های لازم را از بیمار دریافت کند.  حساسیت‌ها و بیماری‌های زمینه از عمده دلایل عوارض اینگونه اعمال جراحی است که با انجام آزمایش‌های پیش از عمل قابل پیشگیری و کنترل است.

این فوق تخصص گوش و حلق و بینی ادامه می دهد: متاسفانه دخالت بعضی همکاران در بعضی تخصص ها و بی تجربگی در انجام عمل مشکلاتی را پیش می آورد. آسیب ابزار جراحی و آندوسکوپی به مغز از عوارض نادر اینگونه عمل‌های جراحی است که به دلیل نداشتن تخصص و مهارت پزشک ممکن است اتفاق بیفتد.

انتهای پیام/ح

به گزارش صدای دانشجو به نقل از تسنیم، متن یادداشت مهدی محمدی درباره بمب هیدروژنی کره شمالی به‌شرح ذیل است:

به گزارش صدای دانشجو به نقل از فارس، حمید سبزواری سراینده شعر «خمینی ای امام» که به دلیل کهولت سن و ضعف خونریزی معده مدتی است در بیمارستان بستری است طبق نظر پزشک و پرستار بخش وضعیت بهتری نسبت به قبل دارد.

پرستار این شاعر در گفت‌وگو با خبرنگار فارس ضمن اینکه وضعیت عمومی حمید سبزواری بهتر شده عنوان کرد: ایشان در حال حاضر نسبت به قبل وضعیت بهتری دارند.

محسن مومنی شریف رئیس حوزه هنری نیز در گفت‌وگو با خبرنگار فارس ضمن اشاره به عیادت جمعی از مسئولان و نماینده دفتر آیت‌الله خامنه‌ای از این شاعر انقلاب اظهار داشت: روز گذشته همراه با آقایان میرمحمدی، از نمایندگان دفتر مقام معظم رهبری، علیرضا قزوه، دکتر محمدحسن زورق، حسین شمسایی، شاهنگیان و جمعی از شاعران به بیمارستان آسیا جهت عیادت از این شاعر انقلاب رفتیم. حال عمومی ایشان خوب است اما ضعف و خونریزی معده کمی ایشان را ناتوان کرده است اما وضعیت انشاءالله رو به بهبودی است.

مومنی در ادامه از تمامی دوستداران و شاعران برای بهبودی حال حمید سبزواری خواست تا دعا کنند.

انتهای پیام/ح

به گزارش صدای دانشجو به نقل از باشگاه خبرنگاران، منظور از پاکسازی کبد این است که آن را برای پاکسازی همه چربی‌ها، اندوخته‌های قدیمی کلسترول، سنگ‌های مثانه، سموم، بقایای داروها و موادزائدی که در بدن ذخیره می‌شوند، تحریک و آماده کنیم. مطمئناً هیچ کار دیگری (حتی پاکسازی روده) نمی‌تواند چنین تاثیرات شگرفی در سلامت شما داشته باشد.
 
نکته: ضروری است که قبل از پاکسازی کبد، حتماً پاکسازی روده انجام دهید. وقتی کبد پاک می‌شود، از طریق مجرای صفرا و به سمت روده خالی می‌شود. اگر روده بسته باشد، موادزائد دوباره به سمت خون برگشته و موجب مریض شدن جدی‌تان می‌شود. به همین دلیل است که پزشکان معمولاً با پاکسازی روده شروع می‌کنند. پاکسازی روده پیش‌نیاز همه پاکسازی‌های دیگر بدن هستند و البته فواید بسیار زیاد دیگری هم به همراه دارد.
 
پاکسازی 5 روزه کبد
این روش پاکسازی کبد از طرف دکتر ریچارد شولز پیشنهاد شده است و یکی از بهترین روش‌ها برای این منظور است. این کار به مدت 5 روز صبح‌ها به صورت ناشتا انجام می‌شود.
 
بلافاصله بعد از بیدار شدن از خواب، یک لیوان آب خالص بنوشید تا سیستم گوارشتان کار بیفتد.
 
یک ساعت بعد، یک لیوان از هر نوع آب مرکبات تازه (یک آب سیب یا انگور تازه نیز مناسب است)، یک عدد لیمو، یک حبه سیر (روزی یک حبه اضافه کنید)، یک قاشق غذاخوری روغن‌‌زیتون (روزی یک قاشق اضافه کنید) و یک تکه زنجبیل و یک لیوان آب خالص را در مخلوط‌کن، میکس کنید و بنوشید.
15 دقیقه بعد از نوشیدن آن، 2 فنجان چای مخصوص پاکسازی کبد بنوشید همچنین باید 6-3 مرتبه در روز، دو قطره از قطره مخصوص پاکسازی کبد مصرف کنید و مصرف آن را حتی بعد از 5 روز نیز ادامه دهید تا تمام شود. . (این چای و قطره را می توانید از عطاریهای معتبر تهیه کنید.)
 
رژیم‌غذایی پاکسازی کبد
خیلی خوب است که بتوانید دو روز مصرف موادغذایی خام و 3 روز آبمیوه را به برنامه پاکسازی کبد خود اضافه کنید. اما برای آندسته که توانایی آن را دارند، بهترین روش رژیم 5 روز آبمیوه است. در زیر به دستورالعمل‌های لازم اشاره می‌کنیم:
 
- روز 1 برنامه پاکسازی کبد
طی صبح (بعد از نوشیدن نوشیدنی پاکسازی و یک ساعت قبل از ناهار)، تا جاییکه می‌توانید از بهترین آبمیوه‌ها و میوه و سبزیجات تازه استفاده کنید. مخصوصاً آب چغندر بسیار عالی است. میوه‌ها و آبمیوه‌های خود را با هم مخلوط نکنید و رقیق کردن آبمیوه‌ها هم اشکالی ندارد.
 
برای ناهار می‌توانید از آبمیوه‌های رقیق بیشتر یا میوه‌ها و سبزیجات خام و سالاد استفاده کنید. دقت کنید که به هیچ وجه نباید از چاشنی‌ها و سس‌های مختلف استفاده کنید. بهترین چاشنی می‌تواند روغن‌زیتون تازه، لیمو تازه و سرکه سیب و ادویه‌های مختلف باشند. اگر در طول روز گرسنه‌تان شد، می‌توانید به هر میزان که دوست داشتید میوه و سبزیجات بخورید.
 
- روز 2 تا 4 برنامه پاکسازی کبد
بعد از نوشیدن آب در اول صبح، تا هر چقدر که می‌توانید در طول روز از آبمیوه‌های رقیق و چای گیاهی استفاده کنید. سعی کنید آن را به 16 لیوان برسانید.
 
چیز دیگری که مصرف آن در طول روز پیشنهاد می‌شود، سوپ پتاسیم است. سوپ پتاسیم از این واقعیت استفاده می‌کند که بیرون سیب‌زمینی یکی از غنی‌ترین منابع گیاهی پتاسیم است. برای این منظور فقط پوست چند سیب‌زمینی را بگیرید و داخل آنها را استفاده نکنید. چند سبزیجات دیگر مثل هویج، کرفس، چغندر، جعفری و مقدار زیادی پیاز و سیر (تا 50 حبه) به آن اضافه کنید.
 
آن را به مدت 60-40 دقیقه در یک قابلمه در بسته بجوشانید. سبزیجات را بیرون آورده و سوپ را سرد کرده و مصرف کنید. باقیمانده آن را در یک ظرف شیشه‌ای گذاشته و در یخچال قرار دهید و تا دو روز بعدی استفاده کنید.
 
- روز 5 پاکسازی کبد
شبیه به روز اول
 
یک روش دیگر پاکسازی کبد (30 روزه)
برای آنها که نمی‌خواهند پاکسازی کامل کبد را انجام دهند، یک روش کُندتر و آرام‌تر هم وجود دارد که 70 تا 80 درصد فواید پاکسازی کبد را بدون مشکل به شما می‌رساند. فقط کافی است 30 روز بعنوان بخشی از رژیم‌غذایی روزانه‌تان یک فنجان چغندر تازه رنده‌شده مخلوط با روغن‌زیتون آب‌لیمو بخورید. مصرف روزانه چای مخصوص پاکسازی کبد نیز الزامی است.
 
از پاکسازی کبد چه انتظاراتی باید داشته باشید
اگر تمایل داشتید می‌توانید آنچه در توالت دفع می‌کنید را بررسی کنید. به دنبال سنگ باشید. صفرای موجود در کبد به بعضی از این سنگ‌ها رنگی سبز و نخودی شکل می‌دهد. اما باید دنبال سنگ‌های سیاه و قرمز و قهوه‌ای هم باشید. همچنین سنگ‌هایی که داخل آن خون است. اگر چیزی پیدا نکردید به این معنی نیست که این عمل پاکسازی برایتان موثر نبوده است.
 
دفع تا 2000 عدد از این سنگ‌ها در طول این دوره پاکسازی کاملاً طبیعی است. خوشحال باشید. هرچه سنگ بیشتری دفع کنید، سالم‌تر می‌شوید. همچنین ممکن است کریستال‌های ریز و سفیدرنگ کلسترول هم دفع کنید.
 
چای پاکسازی کبد
چای به روند پاکسازی و تصفیه کمک می‌کند اما در کاهش ناراحتی یا حالت‌تهوع نیز موثر است. گیاه اصلی موجود در این چای، ریشه قاصدک است که یکی از قوی‌ترین گیاهان شناخته‌شده می‌باشد. این گیاه اندوخته‌های چربی را از کبد دفع می‌کند. گیاهان دیگری که در چای‌های پاکسازی کبد یافت می‌شوند، زنجبیل، دارچین، میخک و ریشه باباآدم می‌‌باشد.
 
تصادفاً بسیاری گیاهان دیگری که در این چای‌ها یافت می‌شوند (مثل ریشه جعفری و توت درخت عر‌عر) بسیار برای کلیه‌ها مفید هستند.
 
دو فنجان از این چای را باید 15 دقیقه بعد از نوشیدن آب مرکبات و روغن‌زیتون مصرف کنید. اما در طول روز چندین فنجان دیگر نیز بنوشید. درواقع، مصرف این چای بعنوان یک عنصر همیشگی در برنامه‌غذای روزانه راهی خوشمزه و دلپذیر برای تقویت همیشگی سلامتیتان است. (می‌توانید چای را با عسل یا شیره شیرین کنید)
 
عصاره مخصوص پاکسازی کبد
این عصاره از این جهت مهم است که حاوی گیاهانی است که به کبد کمک می‌کنند خود را بازسازی کند. فایده دیگر آن این است که به طور قابل‌توجهی ترشح کلسترول بد (LDL) را در کبد کاهش می‌دهد. گیاهان اصلی موجود در آن شامل ریشه قاصدک، خار مریم، و گیاه چندساله picrorhiza kurooa که گاهی کوکتین نامیده می‌شود و کنگر فرنگی می‌شود.
 
عصاره پاکسازی کبد همچنین محل خوبی برای گذاشتن گیاهان ضدانگل مثل برنجاسف کوهی و سیاه‌گردو می‌باشد. همراه با سیری که در طول روز مصرف می‌کنید، این همه انگل‌های موجود در بدنتان را دفع خواهد کرد.
 
6-3 مرتبه در طول روز 2 قطره از این عصاره را مصرف کنید تا بطری آن تمام شود.
 
پاکسازی خون
راه‌های زیادی برای پاکسازی خون وجود دارد. یکی از موثرترین آنها این است که بین وعده‌های غذایی و قبل از خواب از آنزیم‌های گوارشی استفاده کنید. طی چند دقیقه این آنزیم‌ها وارد جریان خون می‌شوند و شروع به پاکسازی خرابی‌های خون و تحریک سلول‌ها ایمنی بدن برای مصرف ترکیبات ایمنی موجود در خون می‌کند. این تغییری شگرف در سلامت عمومی بدنتان ایجاد خواهد کرد.
 
اما چیزی که اینجا درمورد آن حرف می‌زنیم متفاوت است. ما درمورد استفاده از پاک‌کننده‌های خون گیاهی برای از بین بردن پس‌مانده‌های سمی در خون صحبت می‌کنیم که می‌توانند منجر به سرطان و تومورها شوند. بهترین گیاهان تصفیه و پاک‌کننده خون عبارتند از: شبدر قرمز، ریشه باباآدم، بلوط کوتاه جنگلی و ترشک صغیر می‌باشند. این گیاهان می‌تواند تومورها را از بدنتان بیرون بکشانند.
 
بهترین راه برای استفاده ازاین گیاهان به صورت عصاره است که آنها را تا 30 برابر غلیظ می‌کند. 12-4 قطره از این عصاره را در آبیوه‌تان ریخته و مصرف می‌کنید. هر چند روز خواستید می‌توانید استراحت دهید اما شیشه آن را باید تمام کنید. هرچقدر که لازم بود باز مصرف را تکرار کنید.
انتهای پیام/ح
 

به گزارش صدای دانشجو، به نقل از یران اسلامی، اطلاع از مشاغلی که در آینده بازار کار بهتر و بیشتری دارند به همه ما خصوصا آن دسته افرادی که در آستانه انتخاب رشته تحصیلی هستند، کم می کند تا با اولویت بندی علائق، توانایی ها و البته ظرفیت های بازار کار دست به گزینش رشته تحصیلی بزنیم یا برای افزایش دانش و توانمندی های خود در حوزه های مورد نیاز بازار کار سرمایه گذاری کنیم؛ دوره های آموزشی ببینی یا مطالعتمان را افزایش دهیم.

با گسترش زندگی دیجیتالی، خطر و احتمال سرقت اطلاعات و شکسته شدن حریم شخصی افراد نیز افزایش پیدا کرده است. به همین خاطر افرادی که دارای توانایی و دانش لازم در زمینه ارتقای امنیت در حوزه آی تی و حفظ حریم امن شرکت ها، کسب و کارها و حتی افراد باشند، از شانس بیشتری برای یافتن شغل مناسب و پردرآمد برخوردار خواهند بود.

متخصصان گردآوري اطلاعات شخصي به صورت ديجيتال

این افراد می توانند مجموعه‌اي از اپليکيشن‌ها، نرم‌افزارها، سخت‌افزارها و منابع اطلاعاتي مرتبط با مسائل شخصي يا کاري را بکارگیرند و در مدیریت و استفاده از آن ها به اشخاص حقیقی و حقوقی سرویس دهند.

مشاوران حفظ حريم خصوصي

اين مشاوران نقاط آسيب‌پذير یا در واقع حفره های امنيت شخصي را حوزه‌هاي دیجیتالی و اینترنتی شناسایی و راه های پرکردن آن ها را آموزش می دهند.

روانشناسان متخصص حوزه زندگی در عصر ارتباطات

تا به حال خیلی شنیده ایم که زندگی در دوران دیجیتال و استفاده از ابزارهای ارتباطاتی مانند گوشی های تلفن همراه هوشمند و تبلت ها و... در کنار فوائد و لذته ایی که دارد، عوارض روحی و روانی زیادی هم به دنبال می آورد. همین عوارض و بیماری های ناشی از آنها، گروهی از مشاوران و روانشناس ها را بوجود آورده که مشخصا بر روی مدیریت این آسیب ها و رفع آن ها کار می کنند. در واقع قرار است اين مشاوران به ما کمک کنند بدون این عوارض روحی زندگی در عصر ارتباطات و اطلاعات را دنبال کنیم.

مشاوران نوآوری و خلاقیت

فشرده تر شدن رقابت در بازارهای مختلف و دشواری کسب سود، بسیاری از کمپانی ها و سرمایه گذاران بزرگ دنیا را بر آن داشته است تا هزینه های فراوانی صرف نوآوری در تولید محصولات و خدمات کنند. این سرمایه گذاری ها در واقع به معنی رونق کسب و کارهای جدیدی است که در آن ها افراد نان نوآوری ها و فکر کردن هایشان را می خورند. به همین خاطر در آینده نه چندان دور حضور يک مشاور نوآوري در هر مجموعه‌اي الزامي خواهد بود.

معماران استارتاپ ها

نوآوری ها و خلاقیت ها تنها به تولید محصولات جدید و خدمات جذاب خلاصه نمی شود، ساماندهی خلاقانه ساختار سازمانی و بازتعریف روند کار در کمپانی ها نیز از جمله مواردی است که صاحبان کسب و کار در آنیهد بیشتر به آن توجه خواهند کرد.

به همین خاطر در آینده به نسل جدیدی از متخصصان نیاز خواهد بود که سازمان ها را برای نوآوری آماده کنند. این کارشناسان در واقع سلسله مراتب و روندهای کاری را در شرکت‌ها و سازمان ها به گونه ای تعریف می کنند که زمینه برای نوآوری و ابداعات فراهم شود.
انتهای پیام/ح

به گزارش صدای دانشجو به نقل تسنیم، از از زمان آغاز رویارویی و آشنایی ایرانیان با فرهنگ غرب، همواره دفاع از حقوق زنان از جمله شعارهای جامعه‌ی روشن‌فکری ایران بوده است. برای نمونه، فتحعلی آخوندزاده درباره‌ی لزوم تساوی حقوق زن و مرد گفته است: «...خردمندان جهان، زنان را در جمیع حقوق بشریت و آزادیت با مردان شریک شمرده‌اند.»[1] آخوند‌زاده و دیگران به بهانه‌های گوناگون، به مقایسه‌ی نقش زنان در جوامع اروپایی-آمریکایی و جامعه‌ی سنتی ایرانی پرداخته و برای ایجاد هماهنگی میان این دو فرهنگ، نسخه‌های متفاوتی پیچیده‌اند که همه‌ی این نسخ در یک اصل مشترک‌اند: «برهنگی فرهنگی زنان ایرانی»

آیا نقش بخشی به زنان در امور تصمیم‌سازی و حتی اجرایی، از مسیر این جاده‌ی خطرناک فرهنگی و اجتماعی می‌گذرد؟ آیا حجاب مترادف با خانه‌نشینی و دخالت نکردن زنان در امور اجتماعی است؟ البته این یادداشت در پی ارائه‌ی پاسخ تفصیلی به این سؤالات نیست؛ هرچند تجربه‌ی تاریخی جامعه‌ی ایرانی، خود پاسخ منفی با آن‌ها داده است. حضور با حجاب و در عین حال مؤثر زنان ایرانی در طول پانزده سال مبارزه علیه رژیم پهلوی و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تجریه‌ی نقض فرضیه‌ی کشف حجاب در ایران است.

کشف حجاب به دوره‌ای از تاریخ معاصر ایران اطلاق می‌شود که در آن، حکومت سعی داشت با اظهار این بهانه که حجاب، دشمن ترقی زنان ایرانی و بی‌حجابی، پل پیشرفت‌شان است، پرده از حریم خصوصی زنان بردارد و با رواج بی‌حجابی در جامعه، به اهداف سیاسی و فرهنگی ضددینی خود نائل شود. این یادداشت به بررسی ابعاد مختلف تصویب و اجرای قانون کشف حجاب در ایران می‌پردازد.

آغاز

علی‌رغم این تصور که همگان رضاشاه را بانی بنای حجاب‌زدایی از جامعه‌ی ایرانی می‌دانند، نگارنده معتقد است که مسئله‌ی تغییر پوشش در ایران به دوره‌ی قاجار و زمان مسافرت شاهان قاجار (مشخصاً ناصرالدین‌شاه) به اروپا می‌رسد که البته بیش از شخص شاه و دربار وی، توسط عده‌ای به فرنگ سفرکرده، مورد توجه واقع شد؛ هرچند رضاشاه نیز در عملیاتی کردن این ایده، تلاش گسترده‌ای از خود نشان داد. به عبارت دیگر، هرچند وی صاحب اصلی ایده‌ی کشف حجاب نبود، اما بار اصلی اجرایی کردن آن را بر دوش کشید.

برخی مورخین، قره‌العین یا زرین تاج را اولین زنی می‌دانند که در تاریخ معاصر ایران، پوشش از سر و تن برگرفت و در اجتماع ظاهر شد. قره‌العین، دختر ملاصالح برغانی از مجتهدین معروف قزوین (برادر ملا محمدتقی برغانی مجتهد مشهور و قدرتمند آن موقع ایران) و همسر ملا محمد برغانی که پسر عمویش نیز بود، پس از جذب شدن به فرقه‌ی گمراه بهائیت، همسر و سه فرزندش را رها و شروع به تبلیغ این مرام ساخته‌ی استعمار کرد.

بنا بر برخی اسناد تاریخی، وی نه ‌تنها بی‌حجاب در مجامع ظاهر می‌شد، بلکه بدون هیچ ترس و واهمه‌ای، عقاید سخیف آنان را شرح و توصیف می‌کرد و به حضار بشارت می‌داد که از این پس زنان می‌توانند آزاد و رها در اجتماع حضور یابند و یک زن می‌تواند با چند مرد، زندگی زناشویی کند.

اما براساس آنچه از منابع تاریخی به دست می‌آید، تأسی از ظواهر فرهنگ غربیان به حرم‌سرای ناصری و پس از سفر وی به اروپا و مشاهده‌ی بالرین‌های آن‌ها می‌رسد. یکی از شاه‌دخت‌هایی که تحت تأثیر لباس جدید قرار گرفت، تاج‌السلطنه است که از مروجان رفع حجاب به‌شمار می‌آید و حجاب را سد ترقی و عامل تمام عیوب و مفاسد اخلاق می‌داند: «...اول کاری که کردم تغییر لباس دادم؛ لباس فرنگی، سر برهنه، در حالی که هنوز در ایران لباسِ فرم قدیم را داشتند. پس از لباس، ترک نماز و طاعت را هم کردم، زیرا با آستین‌های تنگِ لباس‌های چسبیده، وضو ساختن مشکل بود...»[2]

این نوع طرز تفکر در نشریات آن زمان مشروطه و پس از آن نیز دیده می‌شود. به‌عنوان نمونه، مجله‌ی «عالم نسوان» (تیر 1306) در شماره‌ی هفتم و هشتم، در مقاله‌ای با نام «زن در ایران»، به محرومیت زنان اشاره می‌نماید و از رفتاری که رجال این مملکت نسبت به زن‌ها اعمال می‌دارند، انتقاد می‌کند. نویسنده در این نوشته، به مقایسه‌ی رفتار با زنان در غرب اشاره کرده و می‌نویسد: «در آنجا زن‌ها مثل مردها در امور اجتماعی دخالت می‌نمایند، اما ما بیچاره‌ها هنوز عضو این هیئت جامعه شمرده نمی‌شویم.»[3]

مجلات «ایران‌شهر» در برلین و «عالم نسوان» در تهران، که در ابتدا داعیه‌ی رفع حجاب نداشتند، یک سال بعد در مقالات خود به‌شدت به حجاب حمله می‌کنند. همچنین در یکی از شماره‌های مجله‌‌ی «ایران‌شهر»، حجاب مایه‌ی بدبختی، عامل هرزه‌کاری و قبایح دانسته شده و آمده است: «تا روزی که این کفن سیاه که زن‌های ایرانی را زنده به خود پیچیده، از میان برداشته نشود، ایران ترقی نخواهد کرد...»[4]

از مجموع این اندیشه‌ها و نیز مقدمات عملی دولت پهلوی اول، که در ادامه خواهد آمد، روند حجاب‌زدایی از جامعه‌ی مسلمان ایران، سرعت گرفت که البته با مخالفت علما و مردم روبه‌رو شد و به شکست انجامید.

حکومت می‌دانست که مردان به وضع پوشاک و نوع پوشش زنان خود بسیار اهمیت می‌دهند و حساسیت بر آن را قرین شرافت و غیرت خود می‌دانند و اجرای طرح کشف حجاب، بدون تهیه‌ی مقدمات، همان را باعث خواهد شد که در افغانستان بر سر امان‌الله خان آمد. لذا بهتر دید که اول از تغییر لباس مردان شروع کند.

از مجموعه‌ی اسنادی که به‌جا مانده است، به‌طور خلاصه می‌توان مراحل زیر را از مقدمات این حرکت ضداسلامی برشمرد:

1.    قانون اتحاد شکل البسه (مرحله‌ی اول تغییر لباس)

برای رسمیت پیدا کردن کشف حجاب و اجبار مردم به پیروی از این اندیشه‌ی غربی، باید مقدمات قانونی آن فراهم می‌شد. لذا در تاریخ 15 مرداد، هیئت وزیران و در 6 دی 1307، مجلس شورای ملی، قانون «متحدالشکل شدن البسه‌ی اتباع ایرانی در داخله‌ی مملکت» را در چهار ماده و هشت تبصره، به تصویب رساند. طبق ماده‌ی اول این قانون، کلیه‌ی اتباع ذکور ایران، مکلف به پوشیدن لباس متحدالشکل بودند. در ماده‌ی دوم این قانون، هشت طبقه، از جمله مجتهدین مجاز از مرجع تقلید، مراجع امور شرعیه‌ی دهات و قصبات پس از امتحان، مفتیان اهل سنت دارای مجوز از دو مفتی سنی، پیش‌نمازان دارای محراب، محدثینی که از دو تن مجتهد مجاز اجازه‌ی روایت داشته باشند، طلاب و مدرسین فقه و اصول و روحانیون ایرانی غیرمسلم، مستثنی شدند. همچنین در ماده‌ی سوم، پیش‌بینی شد که شهرنشینان متخلف از این قانون، به یک تا پنج تومان جریمه‌ی نقدی یا یک تا هفت روز حبس محکوم شوند. متخلفین روستایی نیز به حبس از یک تا هفت روز محکوم می‌شدند.نظام‌نامه‌ی مربوط به قانون اتحاد شکل البسه، در جلسه‌ی 3 بهمن 1307، به تصویب رسید.[5][6] همچنین بخشنامه‌های دولتی مختلفی هم برای هماهنگ ساختن و اتحاد شکل البسه‌ی مردان یا زنان صادر شد، اما به قول مخبرالسلطنه، «آثاری که از تغییر لباس بیشتر ظاهر شد، تمدن بلوارها بود که به کار لاله­زارها می­خورد و مردم بی‌بندوبار خواستار آن بودند.»

تصویب قانون اتحاد البسه با مخالفت‌هایی هم روبه‌رو شد. صدرالاشراف در این‌باره می‌گوید: «طبع مردم نه فقط از تغییر صورت، بلکه از عملیات شرعی که می‌گفتند مشتبه به اروپایی‌ها و نصاری است، متنفر بودند.»[7] کنتس مادفون روزن نیز در کتاب خود، ذیل عنوان «سفری به دور ایران»، نظر یک پیرمرد شمالی را درباره‌ی کلاه‌پهلوی این‌گونه نقل می‌کند: «آن‌قدر از این کلاه نفرت دارم که مایلم آن را بدهم به زنم تا به‌جای ماهیتابه از آن استفاده کند.»[8]

علاوه بر مردم عادی، حتی برخی از رجال سرشناس مانند مستوفی‌الممالک، مخبرالسلطنه و صدرالاشراف، با تجددگرایان همراهی نکردند و تا آنجا که زور و اجباری در کار نبود، از تغییر لباس (البته تا مدت محدودی) خودداری کردند.[9]

2.    برگزاری دومین کنگره‌ی زنان شرق در ایران

از 6 تا 11 آذر سال 1311 کنگره‌ی اتحاد زنان شرق با حضور نمایندگان دَه کشور مانند ژاپن، ترکیه، هند، سوریه و مصر در تالار وزارت فرهنگ (عباسی) برگزار شد. در این کنگره، سه تن از بانوان عرب (نور خماده از بیروت، سیده فاطمه از عراق و حوری حنیفه از مصر) به‌همراه دو ایرانی (مستوره افشار، معاون کمیته‌ی برگزاری و صدیقه دولت‌آبادی، منشی) به ایراد سخنرانی پرداختند.[10] تساوی حقوق زن و مرد در اسلام، لزوم تربیت و تعلیم زنان، احقاق حقوق طبیعی آنان، بیان عقب‌ماندگی زنان شرق از زنان اروپایی و آرزوی رسیدن به زن آمریکایی و اروپایی، از مباحث مطرح‌شده در این کنگره بود. گزارش این کنگره از زبان مخبرالسلطنه خواندنی است:

«هرچند که در این کنگره تصدیق کردند که مقام زن در اسلام محفوظ‌تر است و شکایات ابتر، اما متأسفانه خانم‌ها پرده‌های کنگره را دریدند و سراسیمه در میدان هوا‌وهوس دویدند. مسکری نماند که نخوردند و منکری نماند که نکردند.»[11]

3.    سفر رضاشاه به ترکیه

با جایگزینی محمدعلی فروغی به‌جای مخبرالسلطنه، در تاریخ 21 شهریور 1312، سیاست‌های تجددمآبانه سرعت یافت. سفر رضاشاه به ترکیه (از 12 خرداد تا 14 تیر 1313) نقطه‌ی عطفی در قضیه‌ی کشف حجاب بود. تأثیر تجددگرایان ترکیه بر ایران، از دیدگاه نویسندگان داخلی و خارجی، چه قبل و چه پس از مسافرت رضاشاه به ترکیه، عنوان شده است. نشریه‌ی «ساندی اکسپرس»، مورخ 15 آوریل 1934 (26 فروردین 1313)، نوشت: «احتمال زیاد می‌رود شاه ایران با غازی (مصطفی کمال پاشا) راجع‌به وضع زنان کشور خود صحبت بدارد، [زیرا] شاه نیز رویه‌ی او (آتاتورک) را تعقیب می‌کند.»[12]

پس از استقبال باشکوه و تعارفات دیپلماتیک معمول، آنچه توجه رضاشاه را در این سفر بیشتر به خود جلب کرد، حضور زنان و دختران بی‌حجاب در مراکز علمی و آموزشی این کشور بود. به همین دلیل، پس این بازدیدها، خطاب به سفیر کبیر ایران، مستشارالدوله صادق، اظهار می‌دارد: «هنوز عقب هستیم و فوراً باید با تمام قوا به پیشرفت سریع مردم، خصوصاً زنان اقدام کنیم...»[13]

در خاطرات صدرالاشراف نیز آمده است: «رضاشاه بعد از مسافرت ترکیه، در غالب اوقات، ضمن [اشاره به] پیشرفت کشور ترکیه، از رفع حجاب زن‌ها و آزادی آن‌ها صحبت و تشویق می‌کرد.»[14] مخبرالسلطنه نیز کشف حجاب را سوغات آنکارا می‌داند و می‌نویسد: «این مسافرت و کیفیت مجالس، شاه را در خط تأسی و تشبه به اروپایی انداخت.»[15]

تأثیر این سفر در رضاشاه به حدی است که بعدها خطاب به رئیس‌الوزراء (محمود جم) اظهار می‌دارد: «نزدیک دو سال است که این موضوع سخت فکر مرا به خود مشغول کرده است. خصوصاً از وقتی که به ترکیه رفتم و زن‌های آن‌ها را دیدم که حجاب را دور انداخته‌اند... دیگر از هرچه زن چادری است بدم آمده است. اصلاً چادر و چاقچور دشمن ترقی و پیشرفت مردم است.»[16]

به گفته‌ی حکمت، در یکی از روزهای تیر 1313، در جلسه‌ی هیئت وزرا، رضاشاه از او خواست که برای رفع حجاب برنامه‌ریزی کند و در پی آن، حکمت طرحی را به این منظور به مرحله‌ی اجرا گذاشت. برنامه‌ای که علی‌اصغر حکمت، وزیر معارف، تهیه کرد عبارت از این بود که «در مدارس، دخترها در حضور مهمانان مرد، نطق کنند و جشن برپا نمایند و بعد در شهرها، هریک از وزرا و مأمورین عالی‌رتبه در مجالسی با حضور زنان شرکت جویند و در عین حال، یک محلی به اسم کانون بانوان تشکیل شود که در آنجا خانم‌های تحصیل‌کرده جمع بشوند و آن کانون کارش این باشد که رجال و دانشمندان معروف تهران را دعوت کند که در آنجا برای حضار، اعم از زن و مرد، خطابه‌ای راجع‌به مقام زن در جامعه به‌خصوص در جامعه‌ی اسلام بیان کند. ماده‌ی بعد این بود که اجازه داده شود در مدارس ابتدایی تا سال چهارم، مدارس به‌صورت مختلط باشد. دبستان‌ها از بچه‌های ذکور و اناث که در سن دوازده‌سیزده‌سالگی هستند، تشکیل شود و معلمشان هم زن باشد و بالأخره وقتی که این کارها انجام گرفت و افکار حاضر شد، یک روزی در حضور شاه و خانواده‌اش، جلسه‌ای تشکیل شود و اعلام آزادی نسوان به اطلاع اهل عالم برسد.» به تصریح حکمت، «این برنامه را عیناً تصویب فرمودند. ما هم عیناً اجرا کردیم.»[17]

علاوه بر مردم عادی، حتی برخی از رجال سرشناس مانند مستوفی‌الممالک، مخبرالسلطنه و صدرالاشراف، با تجددگرایان همراهی نکردند و تا آنجا که زور و اجباری در کار نبود، از تغییر لباس (البته تا مدت محدودی) خودداری کردند.

4.    قانون استفاده از کلاه‌پهلوی (مرحله‌ی دوم تغییر لباس)

مرحله‌ی دوم تغییر لباس پس از سفر رضاشاه به ترکیه انجام شد. عباس مسعودی، مدیر روزنامه‌ی «اطلاعات»، که از همراهان رضاشاه در این سفر بود، می‌گوید: «تغییر کلاهِ معروفِ لبه‌دارِ پهلوی به کلاه اروپایی، پس از این سفر بود. بعد از بازگشت از مسافرت ترکیه بود که فکر تغییر کلاه در رضاشاه قوت گرفت و این تغییر را تشویق می‌نمود و معتقد بود که اختلاف ظاهری ایرانی‌ها با اروپایی‌ها برداشته شود. او می‌گفت باید ایرانی‌ها خود را با خارجی‌ها یکسان بدانند و در ترقی و پیشرفت، تشویق و تأیید شوند و بدانند تفاوتی از لحاظ روح و جسم و استعداد، جز در همین کلاه در ظاهر، در بین نیست و باید این تفاوت را بردارند و عملاً کار کنند تا خود را به آن‌ها برسانند.»[18]

پوشش و لباس هر قوم نشان‌دهنده‌ی اعتقاد مذهبی و فرهنگی آن قوم است. از این لحاظ، مسلمانان از تشبه به کفار منع شده‌اند. از دیدگاه تجددگرایان که به آتش‌بس یک‌طرفه در برابر غرب راضی شده بودند و تعابیر خاصی از ملیت و وحدت ملی می‌کردند، ارزش‌های ناشی از دین، جایگاهی نداشت و مانعی در روند ترقی و تمدن جامعه محسوب می‌شد. در همین رابطه، یکی از سیاحان خارجی معتقد است که گذاشتن کلاه‌پهلوی را برای کاستن از اهمیت مذهب اجباری کردند.[19]

برای همین، به گفته‌ی مخبرالسلطنه، «امر صادر شد که از اول فروردین 1314، مردها کلاه‌ فرنگی بر سر بگذارند.»[20]
مستخدمین دولت اولین کسانی بودند که دستور اجبار در مورد آن‌ها اجرا می‌شد. لذا در بخشنامه‌ای به تاریخ 8 تیر 1314، دولت فروغی اشعار داشت که «استعمال کلاه بین‌المللی برای مأمورین دولتی اجباری است و باید هرچه زودتر کلیه‌ی مأمورین، کلاه خود را تغییر دهند و هریک از مأمورین و مستخدمین تعلیل یا استنکاف نمایند، فوراً منفصل از خدمت خواهد شد.»[21]

5.    تشکیل کانون‌های بانوان و روزنامه‌های آنان

مهم‌ترین مرکز در این رابطه، جمعیت زنان آزادی‌خواه ایران بود که این کانون با ریاست افتخاری شمس پهلوی از سوی وزیر معارف (حکمت) با فرمان رضاشاه و با ادعای آزادی نسوان و در حقیقت، اعلام رسمی کشف حجاب، تشکیل شد.
قبل از این، تشکلات زنان با نام‌های مختلفی نظیر «شرکت خواتین اصفهان» (1299 تا 1300)، «شرکت آزمایش بانوان» به مدیریت صدیقه‌ دولت‌آبادی (1299 تا 1303)، «پیک سعادت نسوان در رشت»، «جمعیت بیداری نسوان» در تهران و «جمعیت نسوان وطن‌خواه» به مدیریت محترم اسکندری (1307) فعالیت می‌کردند.[22]

حکومت می‌دانست که مردان نسبت به وضع پوشاک و نوع پوشش زنان خود بسیار اهمیت می‌دهند و حساسیت بر آن را قرین شرافت و غیرت خود می‌دانند و اجرای طرح کشف حجاب بدون تهیه‌ی مقدمات، همان را باعث خواهد شد که در افغانستان بر سر امان‌الله خان آمد. لذا بهتر دید که اول از تغییر لباس مردان شروع کند.

برای همین، همان‌طور که گفته شد، در ابتدا قانون متحدالشکل کردن البسه در 1307ش، به تصویب رسید و اعلام رسمی کشف حجاب در 1314ش صورت گرفت. در این هفت سال، رژیم پهلوی سعی کرد تا کشف حجاب را در جامعه موجه جلوه دهد و زمینه‌ی پذیرش آن را فراهم سازد.

در این سال‌ها، روند تجددگرایی بدون موانع عمده‌ای شتاب می‌گرفت و تقلید از سبک زندگی غربی در شهرها، به‌ویژه در میان خانواده‌های مرفه، به‌آسانی رواج داشت. تبلیغات مطبوعاتی، فیلم‌های سینمایی، رفت‌وآمد با خانواده‌های اروپایی، شرکت در مجالس رقص در کلوپ‌ها و امثال آن، همگی نشان از تحولی اساسی در معیارهای زندگی نزد طبقات شهری داشت.

در واقع، دوره‌ی موسوم به کشف حجاب، یکی از مهم‌ترین برهه‌های تاریخ فرهنگی ایران معاصر را شکل می‌دهد؛ دوره‌ای که سنگ بنای شکل‌گیری نظامی فاسد از حیث اخلاقی و فرهنگی و رشد نسلی در معرض آلودگی را گذاشت که با بهانه‌هایی نظیر تجددخواهی، دوری از سنت، احترام به حقوق زنان و... جامعه را به سمت بی‌بندوباری، مصرف‌زدگی، دین‌گریزی و غرب‌زدگی سوق داد. هرچند که با اقدامات دین‌داران، علما و عموم جامعه، از بروز فجایع بیشتر جلوگیری شد، اما به نظر می‌رسد که این اقدامات، شرایط را برای دوران منحط فرهنگی پسارضاشاهی فراهم کرد.(*)

پی‌نوشت‌ها:

[1]. نشست تخصصی کشف حجاب، مجموعه‌ی سخنرانی‌ها و ضمیمه، سخنرانی دکتر مهدی صلاح، تهران، مؤسسه‌ی مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ‌1384، ص 56.
[2]. همان، ص 58.
[3]. همان، ص 59.
[4]. همان، ص 59.
[5]. واقعه‌ی کشف حجاب، اسناد منتشرنشده‌ی کشف حجاب در عصر رضاخان به اهتمام مرتضی جعفری، صغری اسماعیل‌زاده، معصومه فرشچی، تهران، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی و مؤسسه‌ی پژوهش و مطالعات فرهنگی، 1373، چ دوم، ص 14.
[6]. همان، ص 60 و مهدی‌قلی هدایت (مخبرالسلطنه)، خاطرات و خطرات، چ دوم، تهران، ص 382.
[7]. محسن صدر، خاطرات صدرالاشراف، تهران، وحید، 1364، ص 291 و 292.
[8]. کنتس مادفون روزن، سفری به دور ایران، ترجمه‌ی علی محمد عبادی، تهران، پاژنگ، 1369، ص 37.
[9]. حمید بصیرت‌منش، علما و رژیم شاه، مؤسسه‌ی چاپ و نشر عروج، ج اول، 1377، ص 170 و 171.
[10]. حمید بصیرت‌منش، روند کشف حجاب و واکنش روحانیان، فصلنامه‌ی تاریخ معاصر ایران، سال اول، ش دوم، تابستان 1376، ص 79.
[11]. نشست تخصصی کشف حجاب، دکتر مهدی صلاح، ص 59.
[12]. حمید بصیرت‌منش، علما و رژیم شاه، ص 61.
[13]. همان، ص 63.
[14]. خاطرات صدرالاشراف‌، ص 302.
[15]. حمید بصیرت‌منش، علما و رژیم شاه، ص 63.
[16]. نشست تخصصی کشف حجاب، دکتر مهدی صلاح، ص 62.
[17]. حمید بصیرت‌منش، ص 189، به نقل از صفایی، رضاشاه کبیر در آیینه‌ی خاطرات، ص 102.
[18]. همان، ص 176، به نقل از اطلاعات در یک ربع قرن، ص 137.
[19]. مریت هاکس، ایران افسانه و واقعیت (خاطرات سفر به ایران)، ترجمه‌ی نظری‌نژاد و اکبری و نمایی، مشهد، معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، 1368، ص 194.
[20]. مهدی‌قلی هدایت (مخبرالسلطنه)، خاطرات و خطرات، چ دوم، تهران، ص 519.
[21]. حمید بصیرت‌منش، علما و رژیم شاه، ص 178، به نقل از روزنامه‌ی تجدد ایران، ش 1678 (8 تیر 1314) و روزنامه‌ی آزادی، ش 969 (9 تیر 1314).
[22]. نشست تخصصی کشف حجاب، دکتر مهدی صلاح، ص 63.

منبع:برهان

انتهای پیام/ح